Sztuka wyrobu tradycyjnych drewnianych zabawek z Zagorja

Sztuka wyrobu tradycyjnych drewnianych zabawek z Zagorja

Tradycyjne drewniane zabawki z regionu zwanego Hrvatsko zagorje są znakomitą ilustracją tego, jak życie, a zwłaszcza dziecięce zabawy wyglądały kiedyś, w dobie bez komputerów i Internetu. Wytwarzano je z lokalnego drewna (głównie miękkich odmian lipowego, klonowego, wierzbowego i bukowego), i to w całości ręcznie, dzięki szczególnym umiejętnością, które dziś są drogocenną i chronioną kulturową spuścizną. Tradycja wyrobu sięga XIX wieku i obejmuje tereny gmin Bistrički i Stubički Laz, Tugonica, Turnišće, Gornja Stubica i Marija Bistrica w regionie Zagorje, gdzie wciąż działa większość rzemieślników, którzy ją kultywują.

 

W przeszłości zabawki były produkowane przy pomocy prostych narzędzi, którymi posługiwali się wyłącznie mężczyźni, a kunszt zachował się w niektórych rodzinach przenoszony z pokolenia na pokolenie. Zręczne dłonie rzemieślników rzeźbiły drewno i za pomocą szablonów tworzyły zabawki grające, kołatki i terkotki, zwierzątka i autka, domki dla lalek, razem ponad sto dwadzieścia wzorów. Następnie niezrównane palce kobiet nadawały im ostateczny kształt, malując na soczyście czerwono, żółto lub niebiesko i ozdabiając wzorami kwiatowymi i geometrycznymi, by zabawki mogły wreszcie trafić w małe ręce i dzięki  nieposkromionej wyobraźni stać się częścią dziecięcego świata. Za sprawą doskonałej jakości, ofiarowywane jako znak uwagi i miłości, tradycyjne drewniane zabawki z Zagorja sprawiały radość kolejnym pokoleniom dzieci, stając się częścią wspomnień ważnych dla całej rodziny.

 

Obecnie produkowanych jest około pięćdziesięciu wzorów, które można kupić na lokalnych targach, na festynach towarzyszących świętom kościelnym czy w sanktuariach, takich jak Marija Bistrica, a sztukę wyrobu pielęgnują nie tylko rzemieślnicy, ale i specjalne centrum otwarte w miejscowości Kumrovec. Dziś tradycja ta jest ważna nie tylko ze względu na potrzebę zachowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego, ale także dlatego, że dzięki trudowi i manualnej wirtuozerii niewielkiej grupy zapaleńców wytwarzanie ekologicznych i pięknych drewnianych zabawek „w zaciszu podwórka” może być odpowiedzią na wszechobecność zabawek z plastiku, często bezosobowych i o słabej jakości. Czyż to nie wspaniała alternatywa?