Dwugłos interwałowy z regionów Istria i Hrvatsko primorje

Dwugłos interwałowy z regionów Istria i Hrvatsko primorje

Kto odwiedzając półwysep Istria zetknie się z niezwykłym stylem śpiewania dwójki wykonawców (niekiedy jeden z nich, naśladując głos kobiecy, śpiewa falsetem), którym partnerują bardzo oryginalne instrumenty, powinien do końca wysłuchać występu, bo te jedyne w swoim rodzaju dźwięki otwierają drzwi do całkiem innego świata.

 

Unikalny typ dwugłosowego śpiewu ludowego wspieranego przez tradycyjne instrumenty muzyczne rozwinął się na Istrii i w Primorju, ale praktykowany jest również w innych częściach Chorwacji. Skomplikowana technika wokalna wymaga śpiewania interwałowego w skali nietemperowanej, a charakterystyczne dźwięki wykonuje się też nosowo. Mimo że wydaje się formą ściśle ustaloną, istryjski dwugłos pozwala na improwizację, zwłaszcza gdy muzyka łączy się z warstwą tekstową lub gdy słowa zamieniają sylaby i wyrazy dźwiękonaśladowcze, które mają przypominać brzmienie ludowej fujarki – wtedy naprawdę robi się ciekawie.

 

By śpiew zabrzmiał pierwotnie i tradycyjnie, muszą być jednak dochowane określone reguły, jak kończenie pieśni zawsze unisono i zawsze w oktawie. Na różnych obszarach, gdzie praktykuje się dwugłos w tzw. bliskich interwałach (tj. w muzycznej skali wąskozakresowej), powstały jego cztery rodzaje, to: tarankanje, w którym zamiast słów śpiewane są sylaby imitujące dźwięk dętego instrumentu zwanego sopila, dalej pochodzące prawdopodobnie z Gór Dynarskich, niemal zapomniane bugarenje, następnie technika zwana diskanto z charakterystycznymi melizmatami oraz śpiewanie na tanko i debelo, czyli przypominające granie na małej i dużej sopili.

 

Dwugłosowi mogą wtórować flet, fujarka, przypominające dudy gajdy lub tambura (tradycyjny, strunowy instrument szarpany, podobny do kobzy lub mandoliny), ale najczęściej rolę tę pełni właśnie sopila. Na tym lekko stożkowatym drewnianym instrumencie dętym zawsze gra się w duecie tak, że tzw. mała lub żeńska sopila towarzyszy o tercję niżej wiodącej linii melodycznej, którą wykonuje duża lub męska sopila. Poza specyficznym dźwiękiem, tego „przodka” oboju wyróżnia fakt, że grywa tylko muzykę w unikalnej tonicznej skali istryjskiej. Ta osobliwa skala i wiele innych regionalnych zjawisk muzycznych mogą wydawać się nieco egzotyczne, ale warto przyjąć ich zaproszenie do poznania czegoś naprawdę nadzwyczajnego i odkryć porywającą, oryginalną kulturę Istrii i Primorja, która nie kończy się wcale na śpiewie i grze. A zatem, wyruszamy w – nie tylko muzyczną – podróż?